Trang chủ Câu hỏi thường gặp Tỉ số nén cũng quan trọng đâu kém dung tích xylanh

Tỉ số nén cũng quan trọng đâu kém dung tích xylanh

29
2

Lại tiếp tục tìm hiểu về một thông số mà nhà sản xuất công bố: tỉ số nén. Đây là một yếu tố hay bị bỏ qua. Bởi thông thường người ta chỉ quan tâm đến dung tích của xylanh, và cho rằng dung tích càng lớn xe càng “khỏe”. Với đa số trường hợp là như vậy, nhưng nó còn bị chi phối bởi tỉ số nén nữa…

Buồng đốt của động cơ

basics_4-Stroke-Engine.gif

Đầu tiên hãy theo dõi một hoạt họa mô phỏng cách thức động cơ đốt trong 4 kỳ hoạt động. Ta thấy piston di chuyển lên xuống trong một “ống” thép. “Ống” thép này chính là xylanh của động cơ. Phần thông tin mà bạn hay nghe thấy như 50cc, 110cc, 125cc… chính là thể tích của xylanh.

xylanh va buong dot.jpg
(A) Xylanh, (B) Buồng đốt

Trong động cơ còn có một khoảng thể tích nữa mà ít người để ý đó là buồng đốt. Đó là vùng thể tích mà sau khi piston di chuyển lên trên thì toàn bộ khí sẽ bị “nén” lại trong đó và bị đốt cháy.

Tỉ số nén là gì?

ti so nen 72
Cách tính tỉ số nén

Tỉ số nén được tính như sau:

(Thể tích xy lanh + Thể tích buồng đốt)/Thể tích buồng đốt

Theo cách tính trên chúng ta sẽ lấy một ví dụ:

Thể tích xylanh: 9

Thể tích buồng đốt: 1

Tỉ số nén: (9+1)/1 = 10/1

Tỉ số nén 10:1 bạn sẽ hiểu đơn giản là động cơ này có thể nén 10 phần khí còn lại 1 phần, sau đó hỗn hợp khí sẽ bị đốt khi ở trạng thái bị nén đó. Thông thường tỉ số nén sẽ không được thấp hơn 6:1, còn việc cao đến cỡ nào thì phụ thuộc vào công nghệ của động cơ (trang bị cảm biến phát hiện tiếng gõ hay không, thiết kế buồng đốt…), nhiên liệu được sử dụng, các yếu tố pháp luật, môi trường…

Tỉ số nén ảnh hưởng như nào đến động cơ?

Động cơ với tỉ số nén cao sẽ cho phép tạo ra nhiều năng lượng cơ học hơn từ một lượng hỗn hợp xăng/khí nhất định do khả năng được đốt cháy cao hơn. Đồng nghĩa với việc động cơ của bạn sẽ “khỏe” hơn. Nó giống như việc bạn có hai chiếc lò xo giống hệt nhau. Một chiếc bạn dùng tay nén thật chặt, chiếc kia bạn nén “lỏng” tay hơn. Theo bạn khi bỏ tay ra chiếc nào sẽ bật ra mạnh hơn? Nó tương tự như động cơ có tỉ số nén cao và tỉ số nén thấp vậy. Việc “khỏe” hơn này cũng sẽ giúp xe đi được quãng đường xa hơn với cùng lượng nhiên liệu.

Nhưng không phải cứ tỉ số nén càng cao thì càng tốt. Tỉ số nén quá cao sẽ làm tăng nhiệt độ trong buồng đốt từ đó làm tăng khả năng sản sinh ra khí NOx – một thành phần khí thải gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Tùy vào luật của từng quốc gia mà nhà sản xuất sẽ tính toán đến vấn đề này.

A92A95.jpg

Tiếp đến, tỉ số nén cao đồng nghĩa với việc bạn sẽ cần sử dụng xăng có chỉ số octane cao, như vậy chi phí cho nhiên liệu chạy xe sẽ tăng lên. Chưa kể đến việc ở thị trường hiện tại chỉ bán xăng 95 là cao nhất. Nếu bạn mua chiếc xe với tỉ số nén quá “khủng” và chỉ sử dụng loại xăng hiện tại thì hiện tượng kích nổ có thể xảy ra và tạo ra những tiếng gõ trong động cơ, thậm chí làm hỏng động cơ của bạn. Hay ngược lại, nếu bạn sử dụng loại xăng kém chất lượng cho chiếc xe của mình thì điều tương tự cũng có thể xảy ra.

Chỉ số octane là gì?

Chỉ số octane là một đại lượng đặc trưng cho tính chống kích nổ của nhiên liệu. (Kích nổ là hiện tượng nhiên liệu tự cháy mà chưa cần đến mồi lửa, với động cơ xăng thì điều này không hề tốt). Với thành phần lằng nhằng của xăng bạn có thể google để hiểu sâu hơn. Nhưng ở đây chúng ta sẽ hiểu đơn giản nhất là trong xăng có một thành phần tên là iso-octane, và nó không gây nổ trong buồng đốt. Xăng 92 có nghĩa là có 92% iso-octane, xăng 95 là có 95% iso-octane…Ở thị trường hiện nay còn có xăng E5, đó là hỗn hợp của 5% Etanol (rượu “gần” nguyên chất mà mấy bạn nhậu đó) và 95% xăng 92, điều này sẽ làm xăng E5 có chỉ số octane khoảng 92,85. Tức là về mặt lý thuyết E5 còn tốt hơn xăng 92! Chỉ số càng cao xăng càng khó bị kích nổ, xăng càng “xịn”.
https://shorten.asia/GaHGY73U

Tổng kết lại, tỉ số nén cao là tốt nhưng nó cần được giới hạn với từng mục đích sử dụng với những công nghệ khác nhau (những chiếc xe đua có thể lên đến 14:1). Với người sử dụng thông thường như chúng ta thì hãy sử dụng xăng theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất. Và hãy thường xuyên bảo dưỡng, thay thế những chi tiết như lọc gió, bugi, dầu máy…để đảm bảo tỉ số nén không tăng lên quá nhanh theo thời gian và làm hỏng động cơ. Với những xe đã dùng lâu năm bạn có thể tiến hành vệ sinh buồng đốt.

Hãy để lại bình luận của bạn ở dưới bài viết hoặc Facebook để chúng tôi có thể cải thiện chất lượng bài viết.

2 BÌNH LUẬN

  1. Bài viết rất hay anh ạh .mong anh đóng góp thêm nhiều bài viết ý nghĩa hơn anh nhé .Cảm ơn anh

  2. Cám ơn bạn đăng bài viết này.. rất có ích cho nhiều người không có kiến thức hiểu biết sâu về động cơ đốt trong.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây